Milletvekili sayısı ve dağılımları, Bağımsız adayların oy hesabı ve Genel baraj etkisi

Milletvekili sayısı ve dağılımları nasıl hesaplanır?

1. 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 3. maddesi gereği Milletvekili sayısı 550’dir. 
2. Toplam milletvekili sayısından her il’e önce bir milletvekili verilir. 
3. Son genel nüfus sayımı ile belli olan Türkiye nüfusu, illere verilen milletvekili sayısı çıkarıldıktan sonra kalan milletvekili sayısına bölünmek suretiyle bir sayı elde edilir. İl nüfusunun bu sayıya bölünmesi ile her ilin ayrıca çıkaracağı milletvekili sayısı tespit olunur.

Milletvekili genel seçimlerinde genel baraj hesaplanması nasıldır?

2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 33. maddesine göre genel seçimlerde ülke genelinde, ara seçimlerde seçim yapılan çevrelerin tümünde, geçerli oyların % 10’unu geçmeyen partiler milletvekili çıkaramazlar.


Bağımsız adayların oylarının hesaplanması
Örnek olarak Urfa 2002 genel seçim sonuçlarını verelim.
Toplam seçmen: 570168
Milletvekili sayısı: 11
NŞA bir vekilin temsil ettiği seçmen sayısı: 51833
Fakat;
Geçerli oy sayısı 433678.
Geçerli oy sayısına göre bir vekilin temsil ettiği seçmen sayısı: 39425


Bu sayı Türkiye’de partiler için genel baraj söz konusu olmasa bir bağımsız adayın seçilmek için alması gereken oy miktarını işaret ediyor. Ama barajı geçemeyen partilerin oyları geçersiz oy muamelesi görüyor.
2002 seçimlerinde AK Parti ve CHP dışındaki partilerin barajın altında kalmaları nedeniyle Urfa ilinde, diğer partilerin oyları milletvekili dağılımı belirlenirken dikkate alınmıyor. 

Bu aşamada 1 milletvekili çıkarmak için gerekli oy miktarı şöyle belirleniyor: 

Barajı geçen partiler olan AK Parti ve CHP toplam 147307 oy almış. Bunun yanında bağımsız bir aday ise toplam 19014 oy almış. Urfa ilinde bir milletvekili çıkarılması için gerekli oy hesaplanırken barajı geçen partiler ve bağımsız adayların aldığı oylar toplanıp, seçim bölgesinin çıkardığı milletvekili sayısına bölünüyor. Yani AK Parti, CHP ve bağımsız adayların aldığı 161291 oyu 11’e bölmeniz gerek. Bu hesaba göre Urfa’dan bir bağımsız adayın seçilebilmesi için 15100 oy alması yetiyor. Yani oyların %3.4'ünü alan bağımsız bir aday parlamentoya girebilir.

550 sandalyeli Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde bir hükümetin güvenoyu alması için en az 276 oy gerekir. Anayasa değişikliğini Meclis’te oylamak için en az 367 oy, anayasa değişikliğini halkoylamasına sunmak için ise en az 330 oy gerekir.


Yüzde 10 seçim barajının da etkisiyle, partilerin aldıkları oy ile kazanacakları sandalye arasında doğrudan bir ilişki yok; bu kaç partinin barajı aştığına bağlı. Örneğin 2002 seçimlerinde yalnızca AK Parti ve CHP barajı aşabildiği için, AK Parti yüzde 34 ile tek başına iktidar olabilmişti. Ama üç partinin Meclis’e girmesine ve aldığı oylara bağlı olarak aynı oranın hükümet kurmaya yetmemesi de mümkün. AK Parti de CHP de 2007’de 2002’den daha yüksek oy almasına rağmen daha az sayıda vekil çıkarmışlardı; bunun nedeni MHP’nin yüzde 10 barajını aşması ve daha çok bağımsızın Meclis’e girmesi idi.


Temsilde adalet?

12 Eylül 2010'da yapılan referandumda 49 milyon 446 bin 269 kayıtlı seçmen vardı. Bu sayının 12 Haziran seçimlerinde 50 milyona daha da yaklaşması bekleniyor(muş).

İstanbul'da milletvekili seçilebilmek için 108 bin 307 oy almak gerekirken Tunceli'de milletvekili olabilmek için 28 bin 205 oy almak yeterli. Temsilde adalet?

İllerin milletvekili sayıları

İl   2011   2007
ADANA 14 - 14
ADIYAMAN 5 - 5
AFYONKARAHİSAR 5 - 7
AĞRI 4 - 5
AMASYA 3 - 3
ANKARA 31 - 29 (2 seçim bölgesi)
ANTALYA 14 - 13
ARTVİN 2 - 2
AYDIN 7 - 8
BALIKESİR 8 - 8
BİLECİK 2 - 2
BİNGÖL 3 - 3
BİTLİS 3 - 4
BOLU 3 - 3
BURDUR 3 - 3
BURSA 18 - 16
ÇANAKKALE 4 - 4
ÇANKIRI 2 - 3
ÇORUM 4 - 5
DENİZLİ 7 - 7
DİYARBAKIR 11 - 10
EDİRNE 3 - 4
ELAZIĞ 5 - 5
ERZİNCAN 2 - 3
ERZURUM 6 - 7
ESKİŞEHİR 6 - 6
GAZİANTEP 12 - 10
GİRESUN 4 - 5
GÜMÜŞHANE 2 - 2
HAKKARİ 3 - 3
HATAY 10 - 10
ISPARTA 4 - 5
MERSİN 11 - 12
İSTANBUL 85 - 70 (3 seçim bölgesi)
İZMİR 26 - 24 (2 seçim bölgesi)
KARS 3 - 3
KASTAMONU 3 - 4
KAYSERİ 9 - 8
KIRKLARELİ 3 - 3
KIRŞEHİR 2 - 3
KOCAELİ 11 - 9
KONYA 14 - 16
KÜTAHYA 5 - 6
MALATYA 6 - 7
MANİSA 10 - 10
KAHRAMANMARAŞ 8 - 8
MARDİN 6 - 6
MUĞLA 6 - 6
MUŞ 4 - 4
NEVŞEHİR 3 - 3
NİĞDE 3 - 3
ORDU 6 - 7
RİZE 3 - 3
SAKARYA 7 - 6
SAMSUN 9 - 9
SİİRT 3 - 3
SİNOP 2 - 3 
SİVAS 5 - 6
TEKİRDAĞ 6 - 5
TOKAT 5 - 7
TRABZON 6 - 8
TUNCELİ 2 - 2
ŞANLIURFA 12 - 11
UŞAK 3 - 3
VAN 8 - 7
YOZGAT 4 - 6
ZONGULDAK 5 - 5
AKSARAY 3 - 4
BAYBURT 1 - 2
KARAMAN 2 - 3
KIRIKKALE 3 - 4
BATMAN 4 - 4
ŞIRNAK 4 - 3
BARTIN 2 - 2
ARDAHAN 2 - 2
IĞDIR 2 - 2
YALOVA 2 - 2
KARABÜK 2 - 3
KİLİS 2 - 2
OSMANİYE 4 - 4
DÜZCE 3 - 3
-----------------------------
TOPLAM 550 - 550


Türkiye’nin en az nüfusuna sahip Bayburt (74412) ikinci vekil hakkını nüfus sıralamasında önünde yer alan ve iki milletvekili çıkaracak Tunceli’yle arasındaki 2 bin 287 kişilik fark ile kaybetti.


Seçmen Kütüğüne kayıtlı olup olmadığınızı veya kayıtlı olduğunuz yeri www.ysk.gov.tr adresinin Yurt İçi Seçmen Sorgulama veya Yurt Dışı Seçmen Sorgulama bölümünden T.C. Kimlik Numaranızı ve 7 karakterden oluşan şifreyi resim doğrulama alanına girerek sorgulayabilirsiniz.


Yüksek Seçim Kurulu Sıkça Sorulan Sorular: http://ysk.gov.tr/ysk/Sss.html